Daniel Rodrigues Encarnaçao

Door Manuel Zschüschen:

Mijn naam is Manuel Zschüschen. Het klinkt als een verborgen dorpje diep in de Duitse heuvels, maar vergis je niet, ik ben een tweede generatie Surinamer, geboren en getogen in de levendige stad Utrecht. En achter die magische naam gaat een nog rijkere geschiedenis schuil dan je zou denken.

Mijn voorouders komen werkelijk van overal: van Java tot Afrika, van China tot Portugal, van Engeland tot Duitsland, met zelfs een vleugje Arabisch bloed dat zachtjes door mijn aderen stroomt. In mijn familiegeschiedenis duiken verhalen op van hoge officieren die Napoleon versloegen bij de Slag bij Waterloo in België, en van mensen die verbonden waren aan de grootste synagoge van Zuid-Amerika. Het is een geschiedenis vol strijd, migratie, hoop, maar ook verwondering.

Toch voel ik me, te midden van al die verhalen en culturen, boven alles, Surinaams-Nederlands.

De roep van het eiland en ik vertel over één specifieke tak van mijn stamboom, mijn Portugese Madeirese afkomst. Volgens Surinaamse bronnen heette mijn overgrootvader Daniel Rodrigues Encarnacao. Hij werd geboren in Funchal, Madeira, in 1872. Mijn vader sprak altijd met trots over zijn grootvader, een man met een mysterieuze, zangerige Portugese naam. Als kind droomde ik vaak van een mysterieus eiland midden in de oceaan. Ik kende het niet, maar het voelde vertrouwd. Pas jaren later realiseerde ik me dat die droom misschien een herinnering was aan iets diepers, iets erfelijks.
Toen ik 15 was in 1997, begon mijn zoektocht. Het internet stond nog in de kinderschoenen, archieven waren ver weg, en veel was onvindbaar. Maar die ene naam, Daniel Rodrigues Encarnacao, bleef in mijn hoofd gonzen als een melodie uit een vergeten lied.

Mijn vader gaf me ooit iets bijzonders, een kleine baardkam die ooit van Daniel geweest was. Een eenvoudig object, maar voor mij een heilig erfstuk. Ik kon me hem voorstellen, zittend voor een spiegel, zijn baard kammend, stil, waardig, verbonden met zijn verleden.

Lange tijd kon ik geen gezicht achter de naam plaatsen en vond ik weinig ….. tot iemand onverwachts een oude foto van Daniel wist op te sporen, samen met een paspoort waarop stond dat hij was getrouwd met mijn overgrootmoeder Judith Halfhide, afstammeling van de persoon die Synagoge heeft ontworpen in Suriname. Voor het eerst had de naam een gezicht. Dat moment veranderde alles, ik moest en zou naar Madeira gaan.

Nieuwsgierig naar meer besloot ik eindelijk mijn ticket te boeken naar Madeira. En zo, 150 jaar na het vertrek van mijn overgrootvader uit Funchal, Madeira, begon de tocht (spatie verwijderd) en zette ik voet op het eiland waar zijn leven ooit begon. Het voelde als thuiskomen op onbekende grond. (De hele zinsconstructie is aangepast)

Tijdens deze emotionele en onvergetelijke reis dwaalde ik door kronkelende straatjes van eeuwenoude dorpjes, beklom ik mistige bergen en bladerde ik in oude kerken door vergeelde registers, op zoek naar één naam, Rodrigues Encarnacao. En toen, op een plek waar ik het niet verwachtte, vond ik iets dat alles veranderde. Het was ontroerend. Soms zelfs schokkend. Maar bovenal voelde het als thuiskomen.
Rond 1890 verliet mijn overgrootvader Daniel op 18-jarige leeftijd het ruige, zonovergoten eiland Madeira, en begon voor hem een reis zonder einde. Jong, vol dromen, en met niets anders dan hoop in zijn koffer, stapte hij aan boord van een schip richting het onbekende. Na een lange, zware reis over de Atlantische Oceaan bereikte hij uiteindelijk Suriname – een land vol belofte, maar ook vol uitdagingen.
Daar, in het hart van Paramaribo, kruiste zijn pad dat van Judith Halfhide. Hun ontmoeting veranderde alles. In 1912 trouwden ze en kregen zes kinderen, waaronder mijn opa Antony Rodrigues (zie foto). Daniel werkte aan de levendige Grote Hofstraat, waar verhalen, geuren en culturen samenkwamen. Dit was het zonnige Suriname van toen. Mijn overgroot Opa Daniel verliet ons in 1951 op 79-jarige leeftijd en is begraven op begraafplaats Welgedacht in Wanica, Suriname.

Door Manuel Zschüschen