Welkom op de website van de Madeira descendants of Suriname

MadeiSu

"Het waren merendeels landbouwers die hier zijn gekomen, ijverige mensen, die hard werkten, initiatief namen en bezig waren met innovatie"

- Orlando dos Ramos

Vereniging van nazaten van Madeirezen in Suriname

MadeiSu is de vereniging van nazaten van Madeirezen in Suriname die vanaf augustus 1853 in Suriname arriveerden als contractant of immigrant. Wij zetten ons actief in voor het bewaren, documenteren en zichtbaar maken van hun geschiedenis, hun bijdrage aan de Surinaamse samenleving en hun plaats binnen het bredere migratieverhaal van ons land.

Allereerste contractarbeiders in Suriname

Op 15 augustus 1853 meerde de schoener Maravilha aan bij Nieuw-Amsterdam met aan boord 124 mannen, vrouwen en kinderen uit Madeira. Zij waren oorspronkelijk onderweg naar Brits-Guyana, maar weken vanwege een gelekoortsepidemie uit naar Paramaribo. In Suriname werden zij ingezet op plantages, mede vanwege hun kennis van suikerrietteelt, in een periode die tien jaar vóór de afschaffing van de slavernij lag. Historisch gezien vormen zij daarmee de eerste contractarbeidersgroep in Suriname, nog vóór de komst van contractarbeiders uit China.

Ondanks dit belangrijke historische feit is hun verhaal lange tijd onderbelicht gebleven. MadeiSu is opgericht om die lacune in kennis en erkenning te vullen.

Onze historische positie

Binnen de Surinaamse geschiedenis worden “Portugezen” vaak als één groep gezien, terwijl er in werkelijkheid sprake is van verschillende migratiemomenten met uiteenlopende sociale posities.

In de 17de eeuw vestigden Joodse Portugezen zich onder andere op Jodensavanna en waren zij actief als plantage-eigenaren. De groep waar MadeiSu zich op richt betreft echter de Madeirezen die vanaf 1853 als contractarbeider of vrije migranten uit Madeira (soms via Guyana) arriveerden. Zij kwamen niet als grootgrondbezitters, maar als arbeidsmigranten die onder koloniale voorwaarden werkten op plantages.

Dit onderscheid is essentieel voor een correcte en eerlijke geschiedschrijving, en vormt een belangrijk onderdeel van onze missie.

Herdenking van 15 augustus

Elk jaar rond 15 augustus organiseert MadeiSu activiteiten ter herdenking van de aankomst van de Madeirese immigranten

Het bestuur is van plan elk jaar in augustus stil te staan bij de aankomst van de Madeirese immigranten in 1853. Rond 14 augustus zal er een dankdienst plaats vinden. Op 15 augustus volgt een bloemenhulde bij het monument aan de Couveelaan in Nieuw-Amsterdam, dicht bij de historische aanmeerplaats van 1853.

De keuze voor bloemen is symbolisch en verwijst naar Madeira, dat internationaal bekendstaat om zijn bloemenpracht en ook wel Ilha das Flores (“Eiland van de Bloemen”) wordt genoemd.

De hulde vormt een tastbare verbinding tussen het eiland van herkomst en de Surinaamse bodem waarop generaties zich hebben gevestigd.

In het kerkhof van de O.L.V. van Goede Raad Kerk bevinden zich bovendien graven van in Madeira geboren immigranten, waarvan de nazaten nog steeds in Suriname wonen. Deze fysieke aanwezigheid onderstreept dat deze geschiedenis geen abstract verleden is, maar een levende erfenis.

Erfgoed & gemeenschapsontwikkeling

MadeiSu richt zich niet uitsluitend op herdenken, maar ook op duurzame erfgoedontwikkeling.

Muziekkappel

Op het terrein in Nieuw-Amsterdam is de muziekkapel officieel in gebruik genomen als gemeenschapsruimte met een brede educatieve en culturele invulling. Hier worden onder meer jeugdactiviteiten en schaaklessen georganiseerd in samenspraak met de gemeenschap. Daarnaast bestaan er concrete plannen voor de aanleg van een botanische tuin geïnspireerd op Madeira, met symbolische beplanting zoals de West-Indische kers – op Madeira ook bekend als de “Surinaamse kers”.

Samenwerking

Verder wordt gewerkt aan de restauratie van historisch erfgoed, waaronder een kanon dat zich op het terrein bevindt, en aan de ontwikkeling van een historisch wandelpark. Het terrein grenst aan de locatie van de Chinese gemeenschap, die – net als de Madeirezen – in 1853 arriveerde om op de plantages te werken. Beide gemeenschappen dragen gezamenlijk bij aan de ontwikkeling van dit gebied tot een betekenisvolle herdenkingsomgeving van dat gedeelde historische jaar.

Publicatie en kennisvastlegging

De wens om de geschiedenis van de Madeirezen in Suriname vast te leggen ontstond al in de jaren negentig. Vanaf 1998 verzamelden Orlando dos Ramos en Edith Sjaarda-dos Ramos de eerste verhalen, later gevolgd door bijdragen van onder anderen Cynthia Brand Flu (in 2006, 2018 en 2019) en emeritus-hoogleraar Humphrey Lamur in 2022. Een keerpunt kwam op 15 oktober 2023, toen in Nieuw-Amsterdam de stichting Madeira Descendants in Suriname (MadeiSu) werd opgericht en het plan ontstond om hun geschiedenis vast te leggen.

Het onderzoeksteam combineerde archieven met mondelinge overleveringen van nazaten. Het boek biedt momentopnamen uit 1853–1953: over aankomst, werk, cultuur en identiteit. Verhalen, historische bronnen en online getuigenissen vormen samen een levendig beeld van een eeuw migratie en veerkracht.

Het boek bestaat uit twee delen: verhalende scènes gebaseerd op historische feiten en achtergrondinformatie uit originele bronnen. Online vullen persoonlijke herinneringen van nazaten dit aan, waardoor een eeuw Madeirese migratie en dagelijks leven in Suriname een menselijk en levendig gezicht krijgt.

Werk en leven na het contract

Toen de periode van Madeirese contractarbeid in Suriname afliep, hield de migratie uit Madeira niet op. Integendeel, er bleven immigranten komen, maar nu als vrije migranten. Sommigen volgden de officiële weg door immigratiepapieren aan te vragen en zelf hun overtocht te bekostigen, terwijl anderen als verstekeling aan boord van een schip reisden, vaak om aan de verplichte militaire dienst in Portugal te ontsnappen. Velen die als ex-contractarbeider in Suriname bleven, moesten nieuwe manieren vinden om in hun levensonderhoud te voorzien, bijvoorbeeld door opnieuw werk te zoeken op plantages of kleine stukken grond te bewerken.

Om een winkel of eigendom te mogen bezitten, moesten voormalige contractarbeiders eerst als vrij persoon worden erkend en het Surinaams burgerschap verkrijgen. Hiervoor dienden zij onder meer bewijs van verblijf, inkomsten en identiteit te overleggen bij de gouverneur. Na goedkeuring konden zij een onderneming starten, al ging dit gepaard met het betalen van jaarlijkse patentbelasting, vastgelegd in het Patentregister, het koloniale register van vergunde bedrijven.

Daarnaast arriveerde er aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw een nieuwe groep Madeirezen vanuit Brits-Guyana, waaronder tweede generatie nazaten. Velen van hen waren al economisch actief geweest in dat land, maar vertrokken vanwege sociale spanningen en zochten nieuwe kansen in Suriname. Zij vestigden zich vaak als kleine ondernemers, winkeliers of handelaars, waarbij zij gebruikmaakten van bestaande netwerken binnen de Madeirese gemeenschap.

Uit een Patentregister, dat inzicht biedt in economische activiteiten tussen 1865 en 1904, blijkt dat Madeirezen zich op uiteenlopende manieren economisch wisten te handhaven. Zij waren onder meer actief als winkeliers, kruideniers, ambachtslieden en vervoerders, maar ook in drank gerelateerde handel. Deze verscheidenheid aan beroepen toont aan dat zij een belangrijke rol speelden in de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf en zich geleidelijk een duurzame positie wisten te verwerven binnen de Surinaamse samenleving.

Sluit u aan bij MadeiSu

Geschiedenis blijft alleen levend wanneer zij wordt gedeeld en doorgegeven aan nieuwe generaties. Of u nu nazaat bent, geïnteresseerd in Surinaamse migratiegeschiedenis, of gewoon wilt bijdragen aan het behoud van erfgoed, u bent welkom om deel uit te maken van onze vereniging en mee te werken aan het zichtbaar maken van deze belangrijke geschiedenis.